PPWR Rozporządzenie (UE 2025/40): Co nowe przepisy opakowaniowe oznaczają dla importerów i producentów?

Rozporządzenie PPWR wprowadza wiele obowiązków na przedsiębiorców, np. ograniczenie pustej przestrzeni w kartonie, odpowiednie wymagania dotyczące pakowania, projektowania opakowań, mając na uwadze również bezpieczeństwo i dostępne informacje dostarczane konsumentom, co mają zrobić z opakowaniem produktu. Taśmy pakowe, pudełka kartonowe czy kartony personalizowane w różnych rozmiarach będą dostępne i wykonane z odpowiednich materiałów, a także będą trafiać do odpowiednich odpadów.

Nowa era i nowe przepisy w gospodarce opakowaniowej w Unii Europejskiej. Z czym wiąże się Rozporządzenie PPWR?

Wejście w życie Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 z dnia 19 grudnia 2024 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR) rewolucjonizuje zasady wprowadzania opakowań do obrotu na terenie całej Unii Europejskiej. To właśnie PPWR ustanawia nowe unijne przepisy dla opakowań i odpadów opakowaniowych, zastępuje dotychczasową dyrektywę 94/62/WE, a większość jego przepisów będzie stosowana od 12 sierpnia 2026 r.

W przeciwieństwie do dawnych dyrektyw, które wymagały transpozycji do prawa krajowego, rozporządzenie PPWR wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich UE. Przepisy te obejmują cały cykl życia wszystkich opakowań – bez względu na zastosowany surowiec (tworzywa sztuczne, papier, tektura, drewno, metal, szkło, tekstylia) oraz bez względu na to, czy opakowania te służą w przemyśle, handlu, e-commerce, czy w gospodarstwach domowych. Celem regulacji jest przy tym ograniczenie ilości odpadów opakowaniowych oraz ograniczenie negatywnego wpływu opakowań na środowisko.

Dla przedsiębiorstw sprowadzających towary spoza obszaru UE (np. z Chin, Turcji, Indii), producentów opakowań, importerów oraz podmiotów sprzedających towary pod własną marką, PPWR oznacza drastyczny wzrost odpowiedzialności prawnej i konieczność całkowitego przearanżowania nadzoru nad łańcuchem dostaw. W praktyce chodzi nie tylko o wymagania techniczne dla opakowań, ale też o definicje producenta i importera, obowiązki dokumentacyjne i prawne, harmonogram wdrażania przepisów oraz sankcje za brak zgodności. Firmy muszą przygotować się na nowe obowiązki wdrażane etapami na rynku UE.

Kim jesteś w świetle PPWR? Czy jesteś adresatem nowych wymagań? Wytwórca vs. Importer

Jednym z kluczowych wyzwań dla przedsiębiorców jest prawidłowe samookreślenie swojej roli w łańcuchu dostaw. Rozporządzenie PPWR wprowadza precyzyjne definicje i różne wymagania dla poszczególnych podmiotów, w tym wytwórców, importerów i dystrybutorów, które często zaskakują przedsiębiorców; chodzi przy tym o opakowania wprowadzane do obrotu na rynku UE.

A. Wytwórca (Manufacturer)

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 13 lit. a, za wytwórcę uznaje się nie tylko podmiot, który fizycznie wytwarza opakowanie, ale również każdą osobę fizyczną lub prawną, która zleca zaprojektowanie lub wytworzenie opakowania bądź produktu w opakowaniu pod swoją własną nazwą lub swoim własnym znakiem towarowym.

• Praktyczny przykład: Jeśli firma zamawia w chińskiej fabryce firanki, a na kolorowym kartonie nadrukowane jest jej logo, w świetle unijnego prawa to ta polska firma jest Wytwórcą tego opakowania.

B. Importer (Importer)

Zgodnie z Art. 3 ust. 1 pkt 17, importerem jest każdy podmiot mający siedzibę w UE, który wprowadza do obrotu na rynku unijnym opakowanie pochodzące z państwa trzeciego.

Prawne obowiązki dostawców z państw trzecich (np. Chiny, Turcja, Indie), czyli czy pudełka kartonowe lub taśmy pakowe mają faktycznie znaczenie?

Częstym błędem jest przekonanie, że od zagranicznego kontrahenta nie można niczego egzekwować. Rozporządzenie PPWR w artykule 16 ust. 1 nakłada na dostawców opakowań i materiałów bezwzględny prawny obowiązek dostarczenia Wytwórcy wszelkich informacji i dokumentacji niezbędnych do wykazania zgodności. Obowiązki te dotyczą także doboru surowców i projektowania opakowań zgodnie z zasadami gospodarki o obiegu zamkniętym, do którego dążymy.

Jakie dokumenty i dane musisz obowiązkowo pozyskać od fabryki?

Przed złożeniem zamówienia lub odprawą celną, importer/wytwórca musi bezwzględnie uzyskać od fabryki z państwa trzeciego:

1. Rysunki techniczne i wymiarowe konstrukcji opakowania oraz jego części składowych.
2. Specyfikację struktury i składu materiałowego – wykaz wszystkich użytych polimerów, papieru, powłok, klejów i farb.
3. Dokładną masę (gramaturę) poszczególnych elementów jednostki opakowaniowej.
4. Raporty z badań laboratoryjnych na obecność metali ciężkich – potwierdzające, że suma stężeń ołowiu (Pb), kadmu (Cd), rtęci (Hg) i chromu sześciowartościowego (Cr VI) w opakowaniu lub jego częściach nie przekracza 100 mg/kg (Art. 5 ust. 4); są niezbędne, ponieważ od 12 sierpnia 2026 r. wszystkie opakowania muszą spełniać te limity.
5. Oświadczenia / testy na brak PFAS – dla opakowań przeznaczonych do bezpośredniego kontaktu z żywnością, w których stężenie substancji per- i polifluoroalkilowych nie może przekraczać wyznaczonych progów (np. 25 ppb / 50 ppm) (tzw. wieczne chemikalia w opakowaniach mających kontakt z żywnością) (Art. 5 ust. 5).
6. Certyfikaty zawartości recyklatu PCR (od 2030 r.) – potwierdzenie obecności minimum 35% recyklatu pokonsumenckiego w elementach plastikowych, poświadczone niezależnym audytem zewnętrznym, wraz z potwierdzeniem udziału surowców wtórnych w elementach z tworzyw sztucznych.

Uwaga na testy SVHC (REACH): Standardowe testy na obecność substancji wzbudzających szczególnie duże obawy (SVHC) z rozporządzenia REACH są przydatne, ale nie są wystarczające dla PPWR. Posiadanie testu SVHC nie zwalnia z obowiązku posiadania dedykowanego raportu określającego ilościową sumę 4 metali ciężkich poniżej 100 mg/kg.

Dokumentacja Techniczna (Załącznik VII) i Deklaracja Zgodności UE (Załącznik VIII)

Zgodnie z art. 15 ust. 2, przed wprowadzeniem jakiegokolwiek opakowania do obrotu, Wytwórca ma obowiązek przeprowadzić procedurę oceny zgodności w oparciu o Moduł A (wewnętrzna kontrola produkcji), przy czym dotyczy to także nowych wymagań obejmujących opakowania wprowadzane do obrotu niezależnie od materiału i zastosowania.

Co musi zawierać Dokumentacja Techniczna (Teczka Techniczna)?

Dokumentacja techniczna tworzona na podstawie Załącznika VII musi zawierać:

• Opis ogólny i przeznaczenie opakowania.
• Rysunki konstrukcyjne i specyfikacje materiałowe wszystkich elementów.
• Wykaz zastosowanych norm zharmonizowanych lub wspólnych specyfikacji.
• Formalne uzasadnienie minimalizacji (art. 10) – wykazujące, że masa i objętość opakowania zostały sprowadzone do niezbędnego minimum funkcjonalnego, także w zakresie minimalizacji masy oraz objętości opakowań, w tym opakowań transportowych, w oparciu o kryteria z Załącznika IV (np. ochrona przed uszkodzeniem mechanicznym) oraz wyniki testów transportowych czy symulacji; od 2030 r. poziom pustej przestrzeni w paczkach nie może przekraczać 50%.
• Sprawozdania z badań laboratoryjnych (metale ciężkie < 100 mg/kg, PFAS).

Dokumentacja powinna też wykazywać recyklingowalność ekonomiczną opakowania zgodnie z nowymi wymaganiami.

Deklaracja Zgodności UE

Na podstawie kompletnej dokumentacji technicznej Wytwórca sporządza i podpisuje Deklarację Zgodności UE na wyłączną własną odpowiedzialność (Załącznik VIII). Od 2028 r. rośnie też znaczenie oznakowania i identyfikowalności, ponieważ od 12 lutego 2028 r. obowiązuje jednolite oznakowanie opakowań, a opakowania muszą mieć identyfikator cyfrowy. Deklaracja musi zawierać m.in. unikalny numer identyfikacyjny, dane Wytwórcy, dokładny opis przedmiotu (umożliwiający identyfikowalność serią/partią, wspieraną przez wymagania dotyczące oznakowań) oraz odniesienie do odpowiednich aktów prawnych.

• Okres przechowywania: Kopię Deklaracji Zgodności UE oraz Dokumentację Techniczną należy bezwzględnie przechowywać do dyspozycji organów nadzoru rynku przez 5 lat (dla opakowań jednorazowych) lub przez 10 lat (dla opakowań wielokrotnego użytku) od dnia wprowadzenia opakowania do obrotu.

Harmonogram wejścia w życie obowiązków

Dostosowanie procesów w firmie wymaga uwzględnienia kalendarza unijnego — samo rozporządzenie weszło w życie wcześniej, ale większość przepisów PPWR zacznie obowiązywać 12 sierpnia 2026 r.:

2026 (12 sierpnia)  ──► Obowiązkowa Teczka Techniczna, Deklaracja DoC, limity metali ciężkich (< 100 mg/kg), zakaz PFAS w opakowaniach żywności, rejestracja BDO/EPR.

2028 (12 sierpnia)  ──► Obowiązkowe zharmonizowane piktogramy segregacji materiałowej na opakowaniach handlowych i mailboxach oraz jednolite oznakowanie z identyfikatorem cyfrowym.

2030 (1 stycznia)   ──► Obowiązkowa recyklingowalność DfR (klasy A–C; min. Klasa C, ≥70%) dla wszystkich opakowań, limit 50% pustej przestrzeni w e-commerce, min. 35% recyklatu PCR w plastiku.

2038 (1 stycznia)   ──► Zaostrzenie rygorów recyklingowalności – dopuszczenie wyłącznie opakowań Klasy A lub B (≥80%).

1. Od 12 sierpnia 2026 r.

• Sporządzanie Dokumentacji Technicznej i podpisywanie Deklaracji DoC dla każdego nowego opakowania.
• Przestrzeganie limitu 100 mg/kg dla sumy metali ciężkich.
• Stosowanie zakazu PFAS w opakowaniach mających kontakt z żywnością.
• Rejestracja i coroczne sprawozdawczość masowa w krajowych rejestrach EPR/ROP (np. polskie BDO).
• Oznakowanie partii/serii na opakowaniu w celu identyfikowalności.

1. Od 12 sierpnia 2028 r.

• Umieszczanie na opakowaniach handlowych i wysyłkowych e-commerce zharmonizowanych piktogramów informujących o składzie materiałowym (np. PAP 21 dla tektury)
• Zmiany w e-commerce – opisane w odrębnym artykule na blogu.

1. Od 1 stycznia 2030 r.

• Projektowanie pod recykling: PPWR wprowadza klasy recyklowalności od A do C, a od 2030 r. wszystkie opakowania muszą być recyklingowalne i kwalifikować się co najmniej do Klasy C wydajności recyklingu (odzyskiwalność (ge) 70%).
• Minimalizacja masy i objętości (art. 10): Zakaz stosowania podwójnych ścianek, podwójnych den i zbędnych warstw powiększających optycznie produkt.
• Udział recyklatu PCR: Elementy z tworzyw sztucznych muszą zawierać min. 35% recyklatu pokonsumenckiego. Wyłączenie: Części plastikowe stanowiące poniżej 5% całkowitej masy całej jednostki opakowaniowej są całkowicie zwolnione z wymogu PCR.

1. Od 1 stycznia 2038 r.

• Dopuszczenie do obrotu wyłącznie opakowań o najwyższej wydajności recyklingu – Klasa A ((ge) 95%) lub Klasa B ((ge) 80%), więc od 2038 roku na rynku pozostaną tylko takie klasy.

PPWR promuje opakowania wielokrotnego użytku i systemy zwrotne jako rozwiązania służące ponownego użycia.

Sankcje i kary za brak zgodności z PPWR

Niedopełnienie wymogów rozporządzenia PPWR niesie za sobą poważne konsekwencje administracyjne i finansowe nie tylko dla producentów i importerów, ale też dla dystrybutorów opakowań i produktów na rynku UE:

• Blokada sprzedaży i nakaz wycofania z rynku: W przypadku braku Dokumentacji Technicznej, braku Deklaracji Zgodności UE lub błędów formalnych, organy nadzoru rynku wydają nakaz natychmiastowego usunięcia niezgodności, zakaz udostępniania opakowania na rynku lub nakaz wycofania produktu z obrotu na terenie całej UE (Art. 62 ust. 2).
• Kary pieniężne: Zgodnie z art. 68, państwa członkowskie ustanawiają nakładane w drodze decyzji administracyjnych kary pieniężne, które muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
• Wstrzymanie na granicy celnej: Unijne organy celne na podstawie zautomatyzowanych systemów analizy ryzyka (ICSMS) będą wstrzymywać na granicy zewnętrznej przesyłki z państw trzecich, które nie spełniają wymogów rejestrowych i dokumentacyjnych.

Jak przygotować firmę w 3 krokach?

1. Przeprowadź audyt zerowy: Skategoryzuj wszystkie stosowane opakowania wg unijnych kategorii z Załącznika II i sprawdź stan dokumentacji od dostawców.
2. Przygotuj Aneks Zgodności do umów z fabrykami: Wprowadź do umów handlowych zapisy powołujące się na art. 16 PPWR, zobowiązujące dostawców do dostarczania rysunków, gramatur oraz testów na metale ciężkie (< 100 mg/kg).
3. Zbuduj system teczek technicznych: Utwórz w firmie archiwum cyfrowe Dokumentacji Technicznych oraz wzorów Deklaracji DoC dla każdego zestawu opakowaniowego i ureguluj sprawozdawczość w BDO. Firmy muszą też przejrzeć procesy pakowania pod kątem nowych wymagań dotyczących materiałów, oznakowania i obiegu zamkniętym. Działania te pomagają przedsiębiorcom przygotować zgodność z nowe regulacje.

Masz pytania? Coś jest dla Ciebie niejasne?

Skontaktuj się z nami pod adresem kontakt@krzywicka.pl i sprawdzimy, czy możemy Ci pomóc.